พารู้จักกีฬา ปีนเขา สุดเอ็กซ์ตรีม!

ถ้าพูดถึงกีฬาเอ็กซ์ตรีม พร้อมท่องเที่ยวไปกับแหล่งธรรมชาติอันงดงามก็คงหนีไม่พ้นกีฬา ปีนเขา ซึ่งกีฬาชนิดนี้ได้รับความนิยมอย่างมาก สำหรับผู้ที่อยากออกกำลังกายแบบได้ใช้กล้ามเนื้อทุกส่วน ไม่ว่าจะเป็นหัวไหล่ แขน อก และขา

แต่หากพูดถึงจุดเริ่มต้นของกีฬานี้ หลายคนคงสงสัยกันใช่หรือไม่ว่ามีที่มาอย่างไร เนื่องจากสมัยก่อนคงไม่มีใครนึกอยากปีนเขาหรือปีนหน้าผากัน เพราะไม่มีอุปกรณ์ Safety เหมือนสมัยนี้ ด้วยเหตุนี้เองมาทำความรู้จักกันว่ากีฬาชนิดนี้เกิดขึ้นมาได้อย่างไร

กีฬา ปีนเขา เกิดขึ้นเพราะความสนุก!

สันนิษฐานว่าเมื่อช่วง 200 BC กิจกรรมปีนหน้าผายังไม่ได้รับการบันทึกว่าเป็นกีฬาจริงจังเหมือนกับศิลปะการต่อสู้อื่น ๆ ส่วนมากแล้วการปีนผาในช่วงเวลานี้เป็นเพียงการฝึกซ้อมร่างกายสำหรับการสู้รบหรือฝึกเอาตัวรอดเวลาตกเขาเท่านั้น ซึ่งการฝึกดังกล่าวก็ไม่มี อุปกรณ์ปีนเขา ใด ๆ ทำให้อันตรายเป็นอย่างมาก

แต่เมื่อเวลาผ่านไปจนถึงสมัยปัจจุบันพบว่าการปีนหน้าผาได้รับการพัฒนาเป็นกีฬา มีกฎกติกาอย่างเป็นทางการในช่วงเวลาศตวรรษที่ 18 – 20 นี้เอง ความเป็นมาของกีฬาปีนหน้าผานี้เกิดจากนักท่องเที่ยวจากประเทศฝรั่งเศส, อิตาลี และอังกฤษ ต้องการพิชิตเทือกเขาแอลป์ โดยเป็นเพียงไอเดียสนุก ๆ เท่านั้น เนื่องจากช่วงเวลาดังกล่าวอุปกรณ์ยังไม่แข็งแรงพอสำหรับรองรับน้ำหนักของคนได้ ดังนั้นช่วงแรกจึงเป็นเพียงการก่อตั้งชมรมนักปีนผาขึ้นมา

ต่อมาชมรมดังกล่าวเป็นที่นิยมถูกพูดถึงปากต่อปากขึ้นเรื่อย ๆ ทำให้ปี ค.ศ. 1910 กิจกรรมปีนผาจากเดิมที่เป็นเพียงการออกกำลังกายสำหรับการท่องเที่ยวเชิงธรรมชาติได้รับการอัปเกรดอุปกรณ์มากกว่าเดิม จากฝีมือของนักปีนผาชาวอิตาลีและเยอรมัน ส่งผลให้อุปกรณ์แข็งแรงทนทาน กระทั่งสามารถใช้ปีนผาสำหรับความสูงมาก ๆ ได้แบบไม่น่าเชื่อ

จนกระทั่งปี ค.ศ. 1950 กีฬาปีนผาก็เกิดขึ้นอย่างจริงจัง มีกฎกติกาแข่งขัน จนสุดท้ายกีฬาปีนผาได้รับการจัดแข่งขันระดับโลกครั้งแรกอย่างเป็นทางการในปี ค.ศ. 1991 ณ เมืองแฟรงก์เฟิร์ต  ประเทศเยอรมนี และปัจจุบันสาขากีฬาปีนหน้าผาก็ได้พัฒนามากขึ้น โดยเฉพาะการสร้างหน้าผาจำลองที่แม้จะไม่ได้ไปภูเขาจริง ๆ ก็ฝึกปีนผาด้วยตนเองได้ ยิ่งไปกว่านั้นอีเวนต์รายการปีนผาเองก็เป็นที่นิยมสำหรับผู้ชมต่างประเทศอย่างมาก 

อีเวนต์รายการปีนเขาชื่อดังที่พลาดไม่ได้

1. IFSC Climbing World Cup  

รายการสหพันธ์กีฬาปีนหน้าผานานาชาติ ประกอบด้วยการแข่งขัน 3 สาขา ได้แก่ ลีดไคล์มบิง ปีนหน้าผาเร็ว และโบลเดอริ่ง ก่อตั้งในปี 2007 ณ ประเทศอิตาลี รายการนี้จัดขึ้นประจำทุกปี ซึ่งปีล่าสุด 2023 นี้ ประเทศที่เป็นเจ้าภาพในการแข่งขันมีด้วยกัน 12 ประเทศ ครอบคลุมทวีปเอเชีย/ยุโรป/อเมริกา และอีเวนต์จะจัดขึ้นตลอดปี 2023

โดยการแข่งขันของแต่ละประเทศจะมีรายการต่างกันออกไป ไม่ได้แข่งทุกรายการจนครบ เช่น เกาหลีใต้มีการแข่งขันในรายการโบลเดอริ่งและปีนหน้าผาเร็ว ประเภทชาย-หญิง ส่วนประเทศสวิตเซอร์แลนด์ จัดเฉพาะลีมไคล์มบิงและปีนหน้าผาเร็ว ประเภทชาย-หญิง ซึ่งผู้ชนะของแต่ละรายการจำเป็นต้องได้รับคะแนนสูงสุดตามกติกาของรายการนั้น ๆ 

2. Olympic Sport Climbing

กีฬา ปีนเขา เพิ่งได้รับการบรรจุลงแข่งขันกีฬาระดับโลกเมื่อโอลิมปิกฤดูร้อนปี 2020 ที่ประเทศญี่ปุ่น ซึ่งถือเป็นความก้าวหน้าอย่างมากที่จากเดิมมีเพียงอีเวนต์ใหญ่ของ IFSC เท่านั้น โดยปี 2024 ที่กำลังจะถึงนี้กีฬาปีนผาก็ยังคงแข่งขันต่อที่โอลิมปิกฤดูร้อน ณ กรุงปารีส ประเทศฝรั่งเศส

ซึ่งคาดว่าโอลิมปิก 2024 กติกายังคงใช้เหมือนโอลิมปิก 2020 กล่าวคือจัดการแข่งขันทั้งประเภทชาย-หญิง บนรายการลีดไคล์มบิง ปีนหน้าผาเร็ว โบลเดอริ่ง และแบบผสมทุกรายการ

อยากหัดลอง ปีนเขา ต้องรู้อะไรบ้าง?

หากใครกำลังสนใจกีฬาชนิดนี้ สิ่งที่ควรรู้เอาไว้ก่อนเลยก็คือ กีฬาปีนเขาที่ได้รับความนิยมมี 3 รายการหลัก ๆ ดังนี้ 

• Lead Climbing เป็นประเภทที่จัดว่ามีความท้าทายสูงที่สุด ด้วยไม่มีเชือกเกี่ยวด้านบนกับผู้ปีนเลย ดังนั้นนักกีฬาจึงจำเป็นต้องใช้เชือกคล้องไปยังที่เกี่ยวใกล้เคียง ทำให้มีโอกาสตกสูงหากไม่มีความเชี่ยวชาญ 
• Speed Climbing ผู้ปีนต้องแข่งกันบนกำแพงที่กำหนด ใครปีนเร็วสุดก็เป็นฝ่ายชนะไป นักกีฬาผู้ลงแข่งรายการนี้ต้องมีความแข็งแรงมาก เพราะต้องระเบิดพลังปีนให้เร็วภายในครั้งเดียว โดยผู้ที่ชนะรายการนี้ใช้เวลาเพียง 5 – 6 วินาที ก็ถึงจุดสูงสุดได้แล้ว 
• Boldering เป็นประเภทที่พบเห็นได้ทั่วไป นักกีฬาจะพกอุปกรณ์ไปเพียง รองเท้า ชอล์กช่วยซับเหงื่อ และเบาะรองตก ซึ่งรายการโบลเดอริ่งจะเป็นการปีนหน้าผาเตี้ย ๆ ความสูงไม่เกิน 5 เมตร เราอาจพบเห็นหน้าผานี้ตามสถานกีฬาทั่วไปในประเทศไทย

หากทราบถึงประเภทรายการกีฬาและกฎกติกาสากลเบื้องต้นแล้ว หากมือใหม่อยากหัดเล่นกีฬาปีนผาด้วยตนเอง เราแนะนำให้ใช้งานอุปกรณ์ปีนเขาที่จำเป็นติดตัวขึ้นไปด้วย ได้แก่ ตะขอเกี่ยว เชือกพันรอบตัว เชือกใช้ปีนผา ถุงมือกันลื่น ฮาร์เนส และหมวกกันกระแทก

ซึ่งถ้าอยากลองปีนครั้งแรกควรเลือกระดับความสูง 3 – 4 เมตร ก็เพียงพอแล้ว เริ่มต้นควรผูกเงื่อนเป็นเลขแปด คล้องเชือกกับตัวไว้บริเวณฮาร์เนส ส่วนเงื่อนอีกด้านให้ผูกบนก้อนหินด้านบนเพื่อพยุงคุณขึ้นไป ระหว่างปีนให้มองหาก้อนหินที่แข็งแรงและไม่แตกออกจากกันง่าย ๆ ที่สำคัญหากรู้สึกว่าเริ่มเกาะก้อนหินไม่อยู่เพราะเหงื่อออกมือเยอะเกินไป อาจต้องทาช็อกบนฝามือบ่อย ๆ จะช่วยเกาะกับก้อนหินได้ดีขึ้น  

อย่างไรก็ตามกีฬาปีนผาจัดว่าเป็นกีฬาที่ท้าทายและอันตรายอย่างมากสำหรับมือใหม่ ดังนั้นก่อนเริ่มปีนควรออกกำลังกายสม่ำเสมอ เน้นเสริมสร้างกล้ามเนื้อหัวไหล่และช่วงขา เพื่อช่วยดีดตัวและยึดเกาะก้อนหินได้ดีขึ้น ที่สำคัญหากอยากปีนผาบนพื้นที่จริงต้องฝึกฝนบนสนามกีฬาในร่มให้เชี่ยวชาญเสียก่อน มิเช่นนั้นแล้วอาจเกิดอุบัติเหตุได้ง่าย

และในช่วงแรกของการฝึกอย่าเร่งรีบปีนด้วยความเร็วหรือไม่ใช้เชือกช่วยป้องกัน เพราะหากพื้นฐานอย่าง Boldering ไม่แข็งแรง ย่อมเป็นอุปสรรคสำคัญเมื่อลงสนามจริง หากสนใจในกีฬาชนิดนี้และกำลังมองหาอุปกรณ์สำหรับปีนเขา แนะนำให้เข้าไปเลือกช้อปกันได้ที่ Lazada

ที่มาข้อมูล: bbc